Каз омэсе, каз йолку

Каз — ул кешеләр тарафыннан кулга ияләндерелгән иң борынгы кошларның берсе. Безнең борынгы әби-бабайлар да бу кошны, әлбәттә бик теләп асраганнар. Беренчедән аның мамыгыннан мендәр, түшәк, ястыклар ясаганнар. Гомумән, мендәр өеменнән башка татар өен күз алдына китереп тә булмый. Икенчедән, каз итеннән бик оста итеп аш-су әзерләгәннәр: каз бәлеше, каз коймагы, каз тәбикмәге, каклаган каз дисеңме. Җәй көне кипкән каз ите белән ит юклыгы да бик сизелмәгән. Каз маен хәтта дәвалау өчен саклаганнар: кышкы суыкларда бит, колак очлары өшесә, каз мае сөрткәннәр, салкын тигәндә дә каз маен эретеп эчкәннәр.

Инде борынгы йолаларга килсәк, анда каз билгеле бер урын алып торган. Улы яки кызының үз тормышын корыр вакыты җитсә, ана кеше берничә казын туйга дип саклап тоткан. Чөнки пар каз туйның хөрмәтле күчтәнәче. Матур табакка салып, казны туй мәҗлесенең түренә чыгарганнар. Аны бүлүне бу эшне җиренә җиткереп, йолаларын үтәп башкаручы, үрнәк тормышлы мөхтәрәм осталарга тапшырганнар. Каз күтәреп килгән “күчтәнәчле кунак” һәрвакыт аерым хөрмәткә лаек саналган.

Каз өмәләре авыл тормышының күренекле вакыйгасы булган. Аны бигрәк тә кызлар көтеп алганнар. Каз өмәсеннән читтә калмас өчен, алар бәбкәләре күп булган апаларга җәйдән үк сүз салып куйганнар. Бу гаиләгә ошарга, ярарга тырышканнар, йорт эшләрендә булышканнар.

Каз өмәсе ул эш кенә түгел, ә матур итеп аралашу, күңел ачу, үзеңне күрсәтү чарасы да булган. Ә эшенә килгәндә – күмәкләшеп эшләгәч, каз йолку бәйрәм сыйфатын алган. Кызларның осталары үзләренең булганлыкларын шунда күрсәткәннәр.

Йолкыган казларны көянтәгә асып, кызлар чишмәгә, су буена юл тотканнар. Анда барып казларны салкын чишмә суында чайкый-чайкый юганнар. Чишмәгә бару үзе дә йола белән бәйле. Кызларга, гадәттә, гармуннарын алып, егетләр иярә торган булган. Монда да җыр җырланган, такмак әйтелгән, чишмә буенда биюләр башкарылган.

Казларны юып кайтышка хуҗабикә каз маенда бик әйбәтләп коймак, я тәбикмәк пешереп, чәй әзерләп көтеп торган. Ә аш-бәлешләр кичкә әзерләнә. Монда инде кызлар белән бергә башка кунаклар, егетләр дә чакырыла. Кичке мәҗлес уенга халык иң матур киемнәрен киеп, бизәнеп ясанып килгән.

Күргәнебезчә, каз өмәсе – ул нигездә авыл тормышының бер бизәге булган. Кайбер җирләрдә ул әле дә шулай дәвам итә.

Көзге байлык! Көзге муллык!
Авылда каз өмәсе!
Яше-карты, бала-чага —
Шау-гөр килә һәммәсе!

ИХЛАСТАН
ЕЛДАГЫ БӘЙРӘМНӘР / КАЛЕНДАРЬНЫЕ ПРАЗДНИКИ
укытучылар көне белән котлау
ЕЛДАГЫ БӘЙРӘМНӘР / КАЛЕНДАРЬНЫЕ ПРАЗДНИКИ
012.7k.
Укытучылар көне белән котлаулар
Безнең сайттагы укытучылар көне белән котлау шигырьләре күркәм бәйрәм – Халыкара укытучылар көнендә
ИХЛАСТАН
өлкәннәр көне белән котлау
ЕЛДАГЫ БӘЙРӘМНӘР / КАЛЕНДАРЬНЫЕ ПРАЗДНИКИ
03k.
Өлкәннәр көне белән котлау шигырьләре
Өлкәннәр көне белән котлау шигырьләре көзнең иң матур вакыты 1 октябрь көнендә безнең олы яшьтәге якыннарыбызның
ИХЛАСТАН
ЕЛДАГЫ БӘЙРӘМНӘР / КАЛЕНДАРЬНЫЕ ПРАЗДНИКИ
0613
Белем бәйрәменә / С днем знаний
Хәтерлим мин әле бүгенгедәй Сентябрьнең бере җиткәнен. Хәтерлим мин әле бүгенгедәй, Көтә-көтә арып беткәнем.
ИХЛАСТАН
корбан гаетенэ котлаулар
ДИНИ БӘЙРӘМНӘР
010.3k.
Корбан бәйрәме белән котлаулар
Корбан гаете мөбәрәк булсын, һәр йортка да шатлык, иминлек һәм Аллаһы Тәгаләнең рәхмәтен алып килсен!
ИХЛАСТАН
ЕЛДАГЫ БӘЙРӘМНӘР / КАЛЕНДАРЬНЫЕ ПРАЗДНИКИ
02.9k.
Медицина хезмәткәрләре көне белән котлаулар
Һәр елны июнь аеның өченче якшәмбесендә безнең илебездә медицина хезмэткэре коне билгеләп үтелә.
ИХЛАСТАН
Сабантуй бэйрэме белэн котлау
ЕЛДАГЫ БӘЙРӘМНӘР / КАЛЕНДАРЬНЫЕ ПРАЗДНИКИ
01.5k.
Сабантуй бәйрәме белән котлау сүзләре, шигырләр
Кешелекнең үзе шикелле үк, Борынгыдан килә бәйрәмнәр. Шатлыкларын бәйрәм итә кеше — Бәйрәмнәрдә
ИХЛАСТАН
ТУГАН КӨН БЕЛӘН / С ДНЕМ РОЖДЕНИЯ
Этигэ котлаулар / Поздравления папе
020.7k.
Әтиемнең күркәм сыйфатлары Булса әгәр hәрбер ир-атта.
ИХЛАСТАН
Туган көнгә котлаулар \ Поздравления с днем рождения
0180k.
Туган көн елга бер генә килә. Шушы елдагы бер көнне
ИХЛАСТАН
Әниләрне котлау / Поздравления маме на татарском
055.3k.
Бүген безнең өчен зур бәйрәм. Безнең иң яраткан, иң
ИХЛАСТАН
татарча котлау балаларга
Балаларга телэклэр, котлаулар / Поздравления и пожелания детям
08.3k.
Сезнең әлеге сәхифәне ни өчен каравыгыз, билгеле, безнең
ИХЛАСТАН
Бабайга котлау / Поздравления дедушке
03.1k.
Бабабыз акыл иясе, Бабабыз уңган кеше. Нәрсәгә тотынса
ИХЛАСТАН
Эбилэргэ котлаулар / Поздравления бабушке
03.1k.
Чал чәчәләрең бигрәк күркәм, Күзләреңдә горур сабырлык.
ИХЛАСТАН
Көзен туганнарга котлау
01.2k.
Көз көне туганнарга Көзләр җиткән, гөлләр шиңгән, Агачлар
ИХЛАСТАН
Кышта туганнарны котлау
0796
Йолдыздай җемелди ак карлар, Күмелә бар дөнья аклыкка.
ИХЛАСТАН
Язын туганнарга котлау
02.2k.
Елның иң матур чагында Якты майда тугансың Әткәң-әнкәң
ИХЛАСТАН